Nakliyede planların en çok bozulduğu yer, yükün kendisi değil yükleme noktasıdır. Araç zamanında gelir, yük hazırdır, ama ortada yükü dorseye çıkaracak bir ekipman yoktur. O anda herkes çözüm aramaya başlar; bulunan çözüm de genellikle hem yavaş hem pahalı hem de tartışmalı olur. Oysa aynı sorun bir gün önce konuşulsa birkaç dakikada çözülürdü.
Bu yazı, rampası veya forklifti olmayan bir noktada nelerin mümkün olduğunu, sürenin ve maliyetin neden değiştiğini ve bize ne söylemeniz gerektiğini anlatıyor. Bizimle çalışmasanız bile işinize yarar; çünkü sorular her taşıyıcı için aynıdır. Doğru soruları önceden sorarsanız, hangi nakliyeciyle çalışırsanız çalışın sahada sürpriz yaşamazsınız.
Konya'da TIR ile komple ticari yük taşıyoruz, ağırlıklı olarak Konya içi, ara sıra şehirler arası. Tek araçla çalışıyoruz ve işi taşerona vermiyoruz. Yük emniyeti ekipmanı araçta hazır ve fiyata dahil. Vincimiz yok; yükleme ve boşaltma, noktada bulunan ekipmanla yapılıyor. Elle yükleme işçiliği ise fiyata dahil değil. Bu sınırları baştan söylüyoruz ki plan gerçek üzerine kurulsun.
Rampa aslında ne işe yarar?
Rampa, forkliftin veya transpaletin dorse seviyesine çıkmasını sağlayan şeydir. Dorse tabanı yerden yüksektir ve yük bu yüksekliğe çıkarılmak zorundadır. Rampa varsa forklift dorsenin içine kadar girer, paletleri bırakır ve iş dakikalar sürer. Rampa yoksa bu yükseklik farkını kapatacak başka bir çözüm bulmak gerekir; işi zorlaştıran şey mesafeler değil, o yükseklik farkıdır.
- Dorse tabanı yerden yüksektir; yükün bu seviyeye çıkması gerekir
- Rampa forkliftin veya transpaletin dorse içine girmesini sağlar
- Rampa varsa paletli yükte yükleme dakikalarla ölçülür
- Rampa yoksa yükseklik farkını kapatacak başka bir yöntem gerekir
- Dorse 13,60 metre uzunluğunda ve 2,55 metre genişliğindedir
- Araç toplam yüksekliği yaklaşık 4,00 metredir; giriş ve tavan yüksekliği önemlidir
Yani rampa bir konfor değil, yükleme yönteminin kendisidir. Rampanız yoksa bu bir sorun değil, sadece farklı bir plan gerektirir. Sorun, rampa olmadığının araç kapıya geldiğinde öğrenilmesidir; o an geriye sadece kötü seçenekler kalır.
Rampa yoksa hangi yöntemler kalıyor?
Rampa olmayan noktalarda birkaç yol vardır ve hepsinin kendi şartı vardır. Noktada forklift varsa çoğu iş çözülür; forklift yükü yerden alıp dorse seviyesine kaldırabilir. Mobil rampa bazı bölgelerde kiralanabilir. Vinç veya hiyap ağır ve tek parça yükte kullanılır ama bunu sizin ayarlamanız gerekir. Son seçenek elle yüklemedir; en yavaş ve en çok işçilik gerektiren yöntemdir.
- Noktadaki forklift: paletli yükte en hızlı ve en güvenli yöntem
- Transpalet: sadece rampa veya seviye farkı kapatıldığında işe yarar
- Mobil rampa: bazı bölgelerde kiralanabilir, önceden ayarlanması gerekir
- Vinç veya hiyap: ağır ve tek parça yükte kullanılır, sizin temin etmeniz gerekir
- Elle yükleme: en yavaş yöntem, işçilik gerektirir
- Yöntem yükün cinsine göre değişir; her yük her yöntemle yüklenmez
Hangi yöntemin uygulanacağı, yükleme noktasının imkânlarına göre belirlenir. Bunu keşfetmek için sahaya gelmeyi beklemeye gerek yok; iki üç cümlelik bir bilgi veya birkaç fotoğraf, doğru planı kurmaya yeter.
Bizim sınırımız: vinç yok
Açık söylüyoruz: aracımızda vinç veya hiyap yok. Yükleme ve boşaltma, noktada bulunan ekipmanla yapılır. Bu, ağır ve tek parça yüklerde sizin tarafınızdan bir kaldırma çözümü sağlanması gerektiği anlamına gelir. Bunu baştan söylememiz, taşıma gününde 'ben vinç var sanıyordum' cümlesinin hiç kurulmaması içindir. Sınırı bilmek, plan yapmayı kolaylaştırır.
- Araçta vinç veya hiyap bulunmuyor
- Yükleme ve boşaltma noktadaki ekipmanla yürütülür
- Ağır tek parça yükte kaldırma çözümünü sizin sağlamanız gerekir
- Yük emniyeti ekipmanı ise araçta hazırdır ve fiyata dahildir
- Elle yükleme işçiliği fiyata dahil değildir
- Tek araçla çalışıyoruz; işi taşerona vermiyoruz, planlama buna göre yapılır
Sınırlarımızı gizlemek yerine baştan söylüyoruz, çünkü sonradan çıkan sürprizlerin bedeli her zaman daha ağır oluyor. Yükünüz vinç gerektiriyorsa bunu teklif aşamasında konuşalım; siz kaldırma tarafını çözün, biz taşıma tarafını çözelim.
Elle yükleme: süre ve işçilik
Elle yükleme mümkündür ama en yavaş yöntemdir. Forkliftle dakikalar süren bir yükleme, aynı yükte elle saatlere yayılabilir. Uzayan süre yalnızca o günü etkilemez; araç o gün başka bir iş alamaz ve bu, taşımanın maliyet yapısına yansır. Ayrıca elle taşınan yükte hasar ihtimali de artar, çünkü her parça birkaç kez elden ele geçer.
- Paletli yük forkliftle dakikalar içinde yüklenir
- Aynı yük elle yüklendiğinde saatlere yayılabilir
- Elle yükleme işçiliği fiyata dahil değildir; işçiyi siz temin edersiniz
- Kaç kişi gerektiği yükün ağırlığına ve parça sayısına göre önceden konuşulur
- Uzayan süre bekleme maliyeti doğurur ve araç o gün başka iş alamayabilir
- Elle taşınan yükte parça başına hasar ihtimali artar
İşçilik konusunu baştan netleştirmek iki tarafı da korur. Kimin kaç kişi getireceği, işçilerin saat kaçta hazır olacağı ve yükün nereye kadar taşınacağı yükleme gününden önce konuşulursa, sahada kimse kimseyi bekletmez.
Paletli yük rampasız bir noktada
Paletli yük, rampa varken en kolay yüktür; rampa yokken ise en çok plan gerektiren yüklerden biri olabilir. Çünkü palet elle taşınmaz, bir bütün olarak kaldırılması gerekir. Noktada forklift yoksa ya paletler bozulup elle taşınır ya da bir kaldırma çözümü bulunur. Paletin bozulması ise hem süreyi uzatır hem yükün emniyetini zorlaştırır.
- Dorse tabanına 33 Euro palet (80×120 cm) veya 26 sanayi paleti (100×120 cm) sığar
- Palet bir bütün olarak kaldırılır; elle taşınacaksa bozulması gerekir
- Palet bozulursa yükleme süresi ciddi biçimde uzar
- Bozulan paletin yeniden istiflenmesi emniyeti de zorlaştırır
- Noktada forklift varsa paletli yük en pratik yük tipidir
- Palet ölçüsünü ve adedini önceden bildirmek planı doğru kurar
Yükünüz paletliyse, iki noktada da forklift olup olmadığını mutlaka söyleyin. Yükleme noktasında forklift olup boşaltma noktasında olmaması, en sık karşılaşılan durumdur ve genellikle boşaltmada fark edilir. O an çözüm aramak en pahalı yoldur.
Zemin ve hava: şantiye, tarla, köy yolu
Rampa sorunu çözülse bile aracın o noktaya girebilmesi gerekir. Yüklü bir TIR ağırdır ve yumuşak zemine saplanır. Şantiye, tarla ve köy yolu koşullarında zemin, havaya göre gün gün değişir. Yağmurdan sonraki zemin, bir gün önce gördüğünüz zeminle aynı değildir. Bu yüzden zemin bilgisi, yükleme ekipmanı kadar önemli bir plan girdisidir.
- Zemin yüklü aracı taşıyor mu? Yumuşak zeminde araç saplanır
- Yağmur veya kar sonrası zemin bambaşka olur; gün bazında değerlendirin
- Toprak ve stabilize yolda giriş kadar çıkış da düşünülmelidir
- Tarla ve harman yerinde araç dönüşü çoğu zaman asıl sorundur
- Şantiyede moloz ve demir parçası lastik için risktir
- Kış şartlarında buzlanma yükleme süresini de uzatır
Zemini tarif etmenin en kolay yolu fotoğraf göndermektir. Yükleme noktasının ve giriş yolunun birkaç fotoğrafı, uzun uzun anlatmaktan daha çok işe yarar. Sorunların çoğu bu şekilde, araç yola çıkmadan çözülüyor.
Manevra alanı ve araç ölçüleri
TIR küçük bir araç değildir ve girdiği yerden çıkabilmesi gerekir. Dorse 13,60 metre uzunluğunda, 2,55 metre genişliğinde; araç toplam yüksekliği yaklaşık 4,00 metre. Bu ölçüler dar sokakta, alçak bir üst geçitte veya alçak bir depo kapısında doğrudan sorun yaratır. Ayrıca aracın geri manevra yapabileceği ve dönebileceği bir alan bulunması gerekir; yoksa yükleme noktası fiilen erişilemez hâle gelir.
- Dorse uzunluğu 13,60 metre, genişliği 2,55 metredir
- Araç toplam yüksekliği yaklaşık 4,00 metredir; alçak giriş ve saçak sorun yaratır
- Yük kapasitesi yaklaşık 20-25 ton, araç ve yük birlikte yasal toplam 38-40 tondur
- Aracın geri manevra ve dönüş yapabileceği alan gerekir
- Dar sokak, park hâlindeki araçlar ve keskin dönüş erişimi engelleyebilir
- Giriş kapısı genişliği ve üst geçit yüksekliği önceden kontrol edilmelidir
Bu ölçüleri bilmek, noktanın uygun olup olmadığını sizin de değerlendirmenizi sağlar. Uygun değilse çözüm bulunabilir: aktarma noktası belirlemek, farklı bir kapıdan girmek ya da yüklemeyi daha uygun bir saate almak gibi. Yeter ki bu konu taşıma günü konuşulmasın.
Teklif öncesi bize söylemeniz gerekenler
Doğru fiyat, doğru bilgiden çıkar. Yükleme koşulları hakkında birkaç cümle, teklifin gerçekçi olmasını sağlar ve sahada sürpriz çıkmasını engeller. Eksik bilgiyle verilen fiyat kimsenin işine yaramaz; ne bizim ne sizin. Aşağıdaki başlıklar, bir taşıma için bilmemiz gereken asgari bilgilerdir ve hepsi birkaç dakikada aktarılabilir.
- Yükleme ve boşaltma noktasında hangi ekipman var: rampa, forklift, transpalet
- Yükünüz paletli mi, çuvallı mı, tek parça mı; yaklaşık ağırlığı ve hacmi ne
- Elle yükleme gerekecekse işçiyi kim temin edecek
- Zemin durumu ve giriş yolu nasıl; son yağıştan sonra ne hâlde
- Aracın dönebileceği ve manevra yapabileceği alan var mı
- Yükleme ve boşaltma için hangi saat aralığı uygun
- Mümkünse yükleme ve boşaltma noktasının birkaç fotoğrafını gönderin
Bu başlıkları önceden konuştuğumuzda taşıma günü sadece işi yapmaya kalırız. Fotoğraf göndermek en hızlı yol; çoğu soru öyle çözülüyor. Bilginin eksik olduğu yerde ise bunu söyleriz, tahmin üzerine fiyat kurmayız.
Bu konuda sık sorulanlar
Forkliftiniz var mı?
Hayır, aracımızda forklift veya vinç bulunmuyor. Yükleme ve boşaltma, o noktada bulunan ekipmanla yapılır. Yükleme noktanızda forklift varsa paletli yük dakikalar içinde yüklenir ve iş sorunsuz ilerler. Forklift yoksa alternatif yöntemi baştan konuşmamız gerekir: mobil rampa, sizin ayarlayacağınız bir kaldırma çözümü ya da elle yükleme. Hangisi olacaksa taşıma gününden önce netleşmeli; sahada karar vermek en pahalı yoldur.
Vinç ayarlayabilir misiniz?
Vinç temini bizim hizmetimizin dışında kalıyor. Tek araçla çalışıyoruz ve işi taşerona vermiyoruz; bu yüzden kaldırma ekipmanı organizasyonu yapmıyoruz. Ağır ve tek parça bir yükünüz varsa vinci veya hiyabı sizin ayarlamanız gerekir. Biz taşıma, bağlama ve emniyet tarafını üstleniriz. Bunu teklif aşamasında söylememiz, taşıma gününde ekipman arayışına girilmemesi içindir; o noktada bulunan çözüm hem yavaş hem pahalı oluyor.
Elle yükleme işçiliği fiyata dahil mi?
Hayır, elle yükleme işçiliği fiyata dahil değildir. Şoför yükün dorsede bağlanmasından ve emniyetinden sorumludur; bunun için gereken kayış, takoz, köşelik ve kaymaz mat araçta hazırdır ve ayrıca ücretlendirilmez. Ama yükün elle dorseye taşınması ayrı bir iştir ve işçiyi sizin temin etmeniz gerekir. Kaç kişi gerektiğini yükün ağırlığına ve parça sayısına göre önceden konuşuruz; böylece taşıma günü kimse beklemez.
Yükleme uzarsa ne oluyor?
Uzayan yükleme süresi, aracın o gün başka bir iş alamaması anlamına gelir ve bu bekleme maliyeti doğurur. Bu yüzden yükleme yöntemini önceden konuşuyoruz. Paletli bir yük forkliftle dakikalar içinde biterken aynı yük elle saatlere yayılabilir. Süre tahmini yapabilmemiz için yükün cinsini, parça sayısını ve noktadaki ekipmanı bilmemiz yeterli. Beklenmedik bir gecikme çıkarsa da bunu size o an bildiririz, sonradan sürpriz çıkarmayız.
Zemin ve erişim durumunu nasıl anlatmalıyım?
En kolay yol fotoğraf göndermek. Yükleme noktasının, giriş yolunun ve aracın duracağı alanın birkaç fotoğrafı, sayfalarca tariften daha net bilgi verir. Fotoğrafta zeminin toprak mı beton mu olduğu, dönüş alanı bulunup bulunmadığı ve giriş genişliği görünür. Yağıştan sonra çekilmiş bir fotoğraf ayrıca zeminin ıslakken nasıl olduğunu gösterir. Emin olamadığınız bir nokta varsa yazın; tahmin etmektense sormayı tercih ediyoruz.
Bu konuyla ilgili diğer sayfalar: paletli yükleme rehberi, yük taşıma fiyatını ne belirler?, tir kaç ton, kaç palet alır?, dorse çeşitleri ve hangi yüke uygun ve i̇nşaat malzemesi taşıma.
Bu bilgiyi nasıl kullanırsınız?
Yukarıdakileri okuduktan sonra elinizde şu var: yükünüzü tarif ederken hangi bilgileri vermeniz gerektiği ve karşı taraftan hangi cevapları beklemeniz gerektiği. Bu ikisi, aldığınız teklifin gerçekçi olup olmadığını anlamanız için yeterli.
Bizimle çalışmasanız bile bu yazıdaki ölçütleri kullanmanızı öneririz. İyi bir taşıyıcıyı kötüsünden ayıran şey fiyat değil, bu sorulara verdiği cevabın netliğidir. Soruyu soran müşteri, sormayan müşteriden hem daha az ödüyor hem daha az sorun yaşıyor.
Bu yazıdan sonra ne yapmalı?
Yük taşımada keşfe gerek yok. Ne taşınacağını, kaç ton olduğunu, iki adresi ve tahmini tarihi söylemeniz yeterli — aynı görüşmede net rakamı veriyoruz. Yükleme noktasında forklift veya rampa olup olmadığını da eklerseniz fiyat ilk seferde doğru çıkar. Teklif formundan ya da telefonla ulaşabilirsiniz; sık sorulan sorular sayfasında da aradığınız cevap olabilir.